Hersenen als non-lineair dynamisch systeem

14 jul 2010

Ons brein is een non-lineair dynamisch systeem. Non-lineaire dynamica en de chaostheorie krijgen meer en meer belangstelling omdat ze inzicht bieden in processen en de evolutie van natuurlijke systemen zoals het brein, het klimaat, economieën. NeurOptimal®, het neurofeedback-softwareprogramma dat wij gebruiken is uniek, aangezien het ontworpen is om te werken met het brein als een non-lineair dynamisch systeem. Het spreekt de taal van een dergelijk systeem, zou je kunnen zeggen. En het gebruikt rekenkundige bewerkingen uit de non-lineaire dynamica (chaostheorie) om de hersenen informatie te geven over hun activiteit.
Het brein is het centrum van ons centraal zenuwstelsel. Het reguleert alle andere systemen in ons lichaam. Het is een informatie verwerkend systeem dat informatie ontvangt en verwerkt van je lichaam en van de omgeving. En het stelt je in staat deze informatie te verwerken en op te slaan en er zo goed mogelijk op te responderen, veelal onbewust.

De hersenen zijn een complex systeem, het omvat miljoenen neuronen met biljoenen onderlinge verbindingen. Een systeem wordt meer complex naarmate het meer delen (neuronen) en meer verbindingen (synapsen) krijgt. Meer complex wil ook zeggen dat de neuronen meer afhankelijk van elkaar worden en een meer ‘interconnected’ geïntegreerd geheel vormen. Neurofeedback verbetert het communicatienetwerk in de hersenen: slecht functionerende gebieden kunnen worden genormaliseerd en goed werkende gebieden kunnen worden geoptimaliseerd.

Ons brein is een complex adaptief systeem dat voortdurend leert en adapteert. Het kenmerkt zich door zelforganisatie: patronen en structuren ontstaan spontaan zonder sturing van boven- of buitenaf. In een dergelijk systeem vinden non-lineaire veranderingen plaats: kleine acties en interacties kunnen grote veranderingen teweeg brengen en in het hele systeem doorwerken.
Tijdens de neurofeedbacktrainingen reguleert en reorganiseert het brein zichzelf en streeft voortdurend naar een beter evenwicht. Met als resultaat een grotere complexiteit in de hersenen en dus een effectiever en efficiënter functioneren, met meer flexibiliteit en veerkracht.
De theorieën van non-lineaire dynamica leren ons dat flexibiliteit en veerkracht belangrijk zijn voor een gezond functioneren van levende organismen. Veerkrachtig wil zeggen dat je – wanneer je geconfronteerd wordt met beschadigende of destabiliserende factoren in de omgeving – in staat bent terug te keren naar je originele staat of vorm. Flexibel betekent dat je goed in staat bent je aan te passen aan veranderende omstandigheden.

NeurOptimal® traint naar een optimale flexibiliteit en veerkracht in de hersenen. De hersenen hebben dan – met minder inspanning – makkelijker toegang tot verschillende bewustzijnsstaten en kunnen vloeiender overgaan van de een naar de andere activiteit, bijvoorbeeld van discussiëren naar slapen of mediteren. En de hersenen kunnen beter een bepaalde bewustzijnstaat vast houden, bijvoorbeeld een boek lezen zonder afgeleid te worden.

De hersenen functioneren nu effectiever – ze zijn beter in staat te doen wat ze willen doen. En meer efficiënt – ze doen dit met minder inspanning. Wanneer je dit vergelijkt met de werking van een computer, kun je zeggen dat we streven naar een ‘irreducibel’ systeem – een elegant en zo eenvoudig mogelijk systeem, waar niets overblijft, niet achterblijft en niets weggelaten wordt. Er zijn geen onnodige programma’s die nog op de achtergrond draaien, en die onnodige capaciteit verbruiken ten koste van de programma’s die door het systeem op dat moment gewenst zijn.
Als je de NeurOptimal® trainingen een tijd aan den lijve en geest hebt ervaren, wordt het bovenstaande meer dan theorie. Je leeft meer en makkelijker in het hier en nu en begrippen als veerkracht en flexibiliteit worden je ervaring.

 

Christina Rompa

Deel artikel

Aantal sessies

29% van de cliënten voltooide 20 tot 25 sessies;
en 19% voltooide 10 tot 15 sessies.

Ervaring van de sessie

42% van de cliënten vond de sessie rustgevend;
29% vond de sessie een prettige ervaring.

Veranderingen bij jezelf of in je dagelijks functioneren opmerken

48% van de cliënten merkte binnen 2 tot 5 sessies de eerste (subtiele) veranderingen op;
nog eens 29% van de cliënten merkte binnen 6 tot 10 sessies de eerste (subtiele) veranderingen op.

Veranderingen bij jezelf of in je dagelijks functioneren opmerken

29% van de cliënten merkte op dat de veranderingen duidelijker en meer stabiel werden binnen 5 tot 10 sessies;
19% van de cliënten merkte op dat dit binnen 10 tot 15 sessies gebeurde;
en nog eens 19% merkte niet dat hun veranderingen duidelijker en meer stabiel werden.

Een verergering van klachten of problemen tijdens het trainingstraject

33% van de cliënten ervoer helemaal geen verergering;
19% van de cliënten ervoer enige verergering;
9% ervoer aanzienlijke verergering;
en nog eens 14% van de cliënten ervoer een verergering die huns inziens geen verband hield met de training.

Intenties bij het starten van NeurOptimal®-sessies

63% van de cliënten begon met NeurOptimal®-sessies om symptomen, ongemakken en zorgen te verlichten;
16% van de deelnemers aan het onderzoek begon met sessies om hun prestaties te verbeteren;
en nog eens 16% voor persoonlijke ontwikkeling.

De door cliënten genoemde ongemakken en probleemgebieden

Bedenk dat iedere cliënt tot 3 ongemakken mag noemen. Ongemakken die minimaal 3 keer werden genoemd, zijn opgenomen in de tabel.

14 cliënten noemden rusteloosheid, stress of angst;
8 noemden overprikkeling;
5 cliënten noemden slechte slaap;
slechte focus of concentratie werd 5 keer genoemd;
4 noemden een laag zelfbeeld;
en 4 noemden vermoeidheid;
verminderde cognitief of executief functioneren werd 4 keer genoemd;
en 3 cliënten noemden hersenmist als ongemak.

Verlichting van de door cliënten genoemde ongemakken en probleemgebieden

Men kon maximaal drie probleemgebieden opgeven.

Deze gebundelde data zeggen nog niets over welk specifiek probleemgebied (zoals in vorige tabel getoond) op welke manier verschuift. De eindanalyse zal hier meer inzicht in kunnen geven.

Deze grafieken tonen een gebundelde verschuiving in hun eerst genoemde probleem (1.2), het tweede genoemde probleem (2.2) en het derde genoemde (3.2).

Onder elke tabel zie je in het rood ‘rapportcijfers’. Deze vatten de verschuivingen in de tabellen samen. Men scoorde het probleemgebied op “hoe vaak” en “de mate van ongemak”. In dit praktijkrapport is enkel “de mate van ongemak” meegenomen, welke het meest veelzeggend leek (en de trend van “hoe vaak” weerspiegelde).

Met de score van 3,48 naar 7,87 duidt het bureau een verbetering aan. Ofwel, de mate van het ongemak van het eerstgenoemde probleemgebied (gebundeld voor de hele groep) is afgenomen. Eenzelfde trend zie je bij de tweede genoemde klacht. En, in iets mindere mate, bij de derde.

Verschuivingen in Functioneren

De deelnemers aan de studie kregen 31 statements gepresenteerd. Die diverse aspecten van functioneren in kaart willen brengen.

In twee afbeeldingen hiernaast zie je de 8 statements die, voor deze groep cliënten, de grootste verschuivingen lieten zien. Opnieuw getoond in rode ‘rapportcijfers’.

Er zijn nog enkele, hier niet getoonde, statements die één heel rapportcijfer verschoven: “Ik plan taken en activiteiten en kan onderscheiden wat belangrijk is en wat niet” – “Ik val gemakkelijk in slaap” – “Ik voel me zelfverzekerd” – “Ik kan afleidingen negeren en gefocust blijven” – “Ik blijf kalm en gefocust onder druk”.

De scores op de resterende statements verschoven in mindere mate. Op twee na laten ze echter alle een verschuiving in positieve zin zien.

Het vervullen van de belangrijkste wens of hoop

Men gaf in de eerste vragenlijst aan welke hoop of wens men voor ogen had bij het starten van het trainingstraject.

Bij de eindvragenlijst werd hun genoemde wens of hoop opnieuw weergegeven en gevraagd of, en in welke mate, deze vervuld werd.

29% van de deelnemers aan het onderzoek antwoordde met „zeer zeker“;
67% antwoordde met „enigszins“;
5% van de deelnemers aan het onderzoek antwoordde met „helemaal niet“.

Algemene tevredenheid

48% van de cliënten vond de algehele ervaring bevredigend;
24% gaf aan dat deze zeer bevredigend was;
24% vond de ervaring enigszins bevredigend;
5% vond de ervaring helemaal niet bevredigend.

Deel artikel